Filia nr 2, ul. Serbinowska 25

Wystawa „Gabriela Zapolska – 90. rocznica śmierci”

5 - 30 grudnia 2011

Celem wystawki jest przypomnienie życia i twórczości polskiej powieściopisarki Gabrieli Zapolskiej w 90. rocznicę śmierci. Na wystawce znalazły się książki, krótkie informacje o pisarce, reprodukcje fotografii oraz cytaty.

Gabriela Zapolska, właściwe nazwisko Maria Gabriela Korwin-Piotrowska (primo voto Śnieżko-Błocka, secundo voto Janowska) – przedstawicielka polskiego naturalizmu, wykpiwała moralną obłudę mieszczaństwa. Pisała komedie satyryczne, dramaty, powieści.

Urodziła się 30 marca 1857 r. we wsi Podhajce na Wołyniu w rodzinie ziemiańskiej. Uczyła się w rodzinnym domu i krótko w zakładzie Sacré Coeur oraz w prywatnym Instytucie Wychowawczo-Naukowym we Lwowie. W 1876 r. wyszła za mąż za porucznika gwardii carskiej, młodego ziemianina Konstantego Śnieżko-Błockiego herbu Leliwa, w krótkim czasie odchodzi od męża. Po zerwaniu z rodziną i mężem, zostaje aktorką, występuje w Krakowie, Lwowie, Poznaniu i w galicyjskich zespołach wędrownych. Cechowała ją obsesyjna niechęć, a czasem wprost wrogość w odniesieniu do mężczyzn, w których niemal zawsze widziała tylko sprawców wszelkich nieszczęść mogących spotkać kobiety w ich życiu.

W roku 1889 wyjeżdża do Paryża w celu doskonalenia swoich aktorskich umiejętności, gdzie przebywa do 1895 roku. Po powrocie do kraju bez powodzenia starała dostać się do warszawskich Teatrów Rządowych, trafia ponownie do teatrzyków objazdowych i ogródkowych. W końcu dostaje angaż w krakowskim teatrze kierowanym przez Tadeusza Pawlikowskiego, gdzie zdobyła pewne powodzenie, stając się przy okazji ofiarą ostrej krytyki sprawozdawców teatralnych. Ze względu na swoje porywcze usposobienie Zapolska stale była z kimś skłócona i poróżniona, miewała zatargi z dyrektorami i reżyserami teatrów, w których występowała lub w których wystawiano jej sztuki.

Od 1904 roku zamieszkała na stałe we Lwowie, zorganizowała wraz z drugim mężem, malarzem Stanisławem Janowskim zespół teatralny, z którym objeżdżała Galicję.

W roku 1912 wzięła udział w zorganizowanej w Pradze Wystawie Pracy Kobiety Polskiej; została członkiem komisji artystycznej Teatru Premier, współpracowała z lwowskim Teatrem Niezależnym. Po zajęciu we wrześniu 1914 r. Lwowa przez wojska rosyjskie prowadziła przez pewien czas cukiernię.

Mieszkała w willi „Skiz” na Łyczakowie, gdzie spędziła ostatnie lata swego życia.

Zmarła 17 grudnia 1921 r. we Lwowie i została pochowana w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Łyczakowskim.

 Twórczość

Jako pisarka zadebiutowała w 1883 roku pod pseudonimem Gabriela Zapolska.

Zadebiutowała opowiadaniem pt. Jeden dzień z życia róży (1881), ogłaszała nowele i powieści w prasie lwowskiej, następnie warszawskiej.

Jej utwory: opowiadanie Małaszka (1883), powieści: Kaśka Kariatyda (1885-1886), Przedpiekle (1889) stały się przedmiotem polemik, wywołały oburzenie konserwatywnej krytyki ze względu na dominujący w nich naturalizm.

W powieściach O czym się nie mówi (1909) i O czym się nawet myśleć nie chce (1914) podjęła problematykę prostytucji i chorób społecznych.

Napisała wiele nowel, powieści i sztuk teatralnych, między innymi: Żabusia, Ich czworo, ale najsłynniejszą sztuką jest grana do dziś Moralność Pani Dulskiej.

Cytaty

Są kobiety, które aby zatuszować swoje krzywe nogi, noszą bardzo duże dekolty

Kobieta bez kokieterii, to jak kwiat bez woni.

Tylko głupcy się nie zmieniają.

Każda kobieta to fortepian – tylko trzeba umieć grać.

Kobieta nie starzeje się dopóty, dopóki jest pożądana.

Słowami pieści się kobietę stokroć czulej niż gestem.

Pobłażać, znaczy nie wychowywać.

Są różne dzieci... Dzieci serca, dzieci krwi, dzieci obowiązku.

Najszczęśliwsze są dzieci serca.

Uczciwa kobieta nie potrzebuje się pod spodem stroić dla męża.

Tekst opracowała Małgorzata Matczak
Fot.: Marcin Galant

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć obraz...