Czytelnia Biblioteki Głównej jest miejscem wystawy poświęconej dokonaniom Zenona Prętczyńskiego – wrocławskiego architekta z prawem twórcy.

Zenon Prętczyński – urodzony 4 stycznia 1926 roku w Kamieniu k. Kalisza. 1938-1939 – Gimnazjum i Liceum im. Adama Asnyka oraz 1945-1947 – Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Kościuszki w Kaliszu, 1945-1947 – główny projektant „Haft Kaliski”, 1947-1951 – Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej – dyplom 1951 (81A).

Praca we Wrocławiu: 1952-1954 – CBPBW kierownik zespołu, 1954-1965 i 1971-1979 – „Miastoprojekt” główny projektant inwestycji szkolnych, 1965-1971 – Wydział Architektury WRN zastępca kierownika Oddziału Architektury, 1979-1982 – Biuro Projektowe PKS główny specjalista ds. architektury.

Jako główny projektant inwestycji szkolnych w „Miastoprojekcie-Wrocław” był autorem charakterystycznej zmiany architektury w projektowanych wtedy szkołach zawodowych. Zmiana wynikła z zastosowania pasmowego, poziome­go układu elementów konstrukcyjnych (w mo­dule powtarzalnym 3-metrowej rozpiętości) zmieniającego obowiązujący wówczas element typowego okna. Rozwiązanie to zastosował w swoich projektach szkół zawodowych w Oleśnicy przy ulicy Wojska Polskiego i w Świdnicy przy ulicy Sikorskiego. Później pojawiało się we wszystkich szkołach na Dolnym Śląsku.

ODZNACZENIA: 1960 – „Budowniczy Wro­cławia”, 1970 – „Zasłużony dla Budownictwa Dolnego Śląska”, 1980 – „Prawa Twórcy”, 1987 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, 1996 – Złota Odznaka Towarzystwa Miłośników Wrocławia za działalność dla rozwoju miasta Wrocławia. 1996 – zaliczony w „Poczet Twórców Architektury Wrocławia XII-XX wiek”.

WYSTAWY INDYWIDUALNE: 1985 – Wrocław, Muzeum Architektury, 1985 – Katowice, sala ZO SARP, 1986 – Warszawa, ul. Foksal ZG SARP, 2003 – Kalisz, Gimnazjum i Liceum im. Adama Asnyka.

WAŻNIEJSZE PROJEKTY: 1954-1956 – pro­jekt urbanistyczny Starego Miasta Wrocła­wia i Ostrowa Tumskiego (T. Kozaczewski, St. Chronowski, H. Majewski), 1957 – rejon Poczty Głównej we Wrocławiu (Z. Trela), 1968 – Chopinowska Sala Koncertowa na 400 miejsc w Dusznikach-Zdroju (W. Jackiewicz), 1984 – szkoła podstawowa 16-izbowa z przedszkolem, Kamień k. Kalisza – miejsce urodzenia autora (Agnieszka Prętczyńska-Czaplińska, Maciej Czapliński), 1986 – Wojewódzkie Centrum Sportowe ze szkołą w Jeleniej Górze.

WAŻNIEJSZE REALIZACJE: 1955 – Dom To­warowy w Opolu (G. Alexewicz, St. Chronowski, H. Majewski), 1957 – szkoła podstawowa 16-izbowa ul. Górnickiego we Wrocławiu, 1966 – Technikum Mechaniczne ulica Wojska Polskiego w Oleśnicy, 1967 – Technikum Mechaniczne, warsztaty i internaty ulica gen. W. Sikorskiego, 1978 – osie­dle mieszkaniowe im. gen. Grota-Roweckiego w Strzelinie, 1980 – kościół pw. Św. Wawrzyńca ulica Bujwida we Wrocławiu, 1985 – Dom Para­fialny im. Jana Pawła II ulica Wolności w Bielawie (Agnieszka Prętczyńska-Czaplińska, Maciej Cza­pliński), w trójce finałowej do nagrody za najlep­szą realizację SARP za 1985 rok, 1995 – budynek Urzędu Wojewódzkiego ulica Muzealna w Jeleniej Górze, 1958-1970 – 8 szkół podstawowych, 1957 – Kościuszkowska Dzielnica Mieszkaniowa we Wrocławiu – współpraca projektowa z architektem Romanem Tunikowskim.

WAŻNIEJSZE NAGRODY (w 26 konkursach krajowych): 1955 – Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego aleja Olimpijska we Wrocławiu (St. Chronowski, A. Kulicz, M. Sikorski) I nagroda, 1962 – Centrum Opola (R. Tunikowski) I nagroda, 1964 – Wrocław, plac Społeczny (W. Jackiewicz, R. Tunikowski) III nagroda i wyróżnienie I stopnia, 1968 – Amfiteatr w Lądku- Zdroju (W. Jackiewicz) I nagroda realizacyjna, 1977 – Wojewódzkie Centrum Usługowo-Dyspozycyjne miasta Wałbrzycha I nagroda realizacyjna, 1985 – Pomnik Powrotu Ziem Odzyskanych do Macierzy we Wrocławiu (K. Pławska-Jackiewicz, W. Jackiewicz) wyróżnienie I stopnia.

WAŻNIEJSZE NAGRODY (w 9 konkursach zagranicznych): 1975 – plac Wyzwolenia – Bečej, Jugosławia (K. Pławska-Jackiewicz, W. Jackiewicz) I nagroda realizacyjna, 1977 – zagospodarowanie przestrzenne Zgorzelca oraz Görlitz (K. Oziewicz) wyróżnienie specjalne (konkurs międzynarodowy).

Udział zespołowy w konkursach zagranicznych: Paryż – pomnik, Karlsruhe – centrum, San Sebastian – hotel, Budapeszt – opera, San Francisco – plac.

PUBLIKACJE: 2000-2006 w „Gazecie Wyborczej”, 30 wspomnień o twórcach architektury Wrocławia –  2005, książka pt. „Wspomnienia o Profesorach Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej – z lat studiów 1947-1952” – 2006. „O wybranych dziełach architektury Kalisza i Wrocławia – słowem i rysunkiem” – 2008. „Wybrane dzieła architektury Europy – w słowie i rysunku” – 2009. „Politechnika Wrocławska w mojej pamięci” – 2010.

Źródło: Zenon Prętczyński, Pamięci architektów wrocławskich 1945 – 2005

Podczas inauguracji zeszłorocznej wystawy „Asnykowcy – Miastu (1990 – 2010)”, zaprezentował i wręczył prezydentowi Kalisza własnoręcznie wykonaną makietę wraz ze stosownymi zdjęciami i rysunkami zawierającymi projekt podjazdów przed gmachem dawnego kaliskiego Powszechnego Domu Towarowego, eliminujący obecną barierę architektoniczną. Ten projekt niestety na razie nie doczekał się realizacji.

W trakcie uroczystej sesji Rady Miejskiej Kalisza, która odbyła się 10 czerwca 2011 roku, został wyróżniony medalem Honorowego Przyjaciela Miasta Kalisza.

Na ekspozycji można znaleźć projekty architekta (dominują wrocławskie), fotografie budynków, zapoznać się z listą osiągnięć, a także zobaczyć rodzinne zdjęcia. Warto podkreślić także obecność fotografii wykonanych w Watykanie w 1990 roku. Dokumentują one wydarzenie przyjęcia przez papieża Jana Pawła II architektów uczestniczących w konkursie na projekt kościoła-pomnika 1000-lecia archidiecezji wrocławskiej.

Tekst, fot.: Marcin Galant

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć obraz...

Zenon Prętczyński (w środku) odbiera z rąk prezydenta, dr. inż. Janusza Pęcherza, medal Honorowego Przyjaciela Miasta Kalisza