Filia nr 2, ul. Serbinowska 25

„(…) aby kogoś poznać, należy badać go ostrożnie i delikatnie, żeby się pospiesznie nie uprzedzić do niego, bo to później bardzo trudno jest wykorzenić.”

Fiodor Dostojewski - pisarz rosyjski. 130. rocznica śmierci - wystawa

 7 - 28 lutego 2011 

Celem wystawki jest przybliżenie postaci Fiodora Dostojewskiego oraz jego twórczości w 130. rocznicę śmierci. Na wystawce zamieszczono krótkie informacje biograficzne, reprodukcje fotografii oraz cytaty autora.

Fiodor Dostojewski urodził się 30 października 1821 roku w jednej z najuboższych dzielnic ówczesnej Moskwy. Już jako małe dziecko zetknął się ze światem nędzy i występku, krzywdy i poniżenia. Chłopięce rozmiłowanie w literaturze Dostojewski zawdzięcza matce.

W latach 1838-1843 Dostojewski studiował w Głównej Szkole Inżynierskiej, którą ukończył z patentem inżyniera i w stopniu podporucznika. Podjął służbę, ale już w roku następnym podał się do dymisji, by poświęcić się wyłącznie pracy literackiej.

Debiutował w roku 1846 powieścią Biedni ludzie, której tematem była nieodwzajemniona miłość drobnego kancelisty do ubogiej panny.

Wkrótce jednak Dostojewski zmienia problematykę. Już bohater opowiadania Sobowtór (1846), cierpi na typowo romantyczną przypadłość: rozdwojenie jaźni. Dalszym krokiem na tej drodze – ku współczesnej prozie psychologicznej, były granicząca z horrorem nowela Gospodyni (1847) oraz powieść sentymentalna Białe noce.

Wiosną 1849 roku Dostojewskiego aresztowano, po wielomiesięcznym śledztwie został wraz z grupą 21 osób skazany na karę śmierci przez rozstrzelanie. Car Mikołaj I złagodził wyrok do 4 lat katorgi, a potem wcielenie do wojska w stopniu szeregowca. Katorgę odbywał Dostojewski w Omsku, służbę zaś w Semipałatyńsku.

W roku 1857 poślubił Marię Isajewą, był to jednak związek wyjątkowo nieudany (pewne cechy żony odziedziczyła Katarzyna Iwanowna ze Zbrodni i kary). W 1859 roku Dostojewski uzyskał zwolnienie z wojska i po 10 latach powrócił do stołecznego Sankt Petersburga. Swoje doświadczenia i przemyślenia z czasów katorgi zawarł we Wspomnieniach z domu umarłych (1861-1862).

Dostojewskiemu niezbyt wiodło się w pierwszych latach po powrocie z zesłania, zmarł jego brat, a następnie żona, nasiliły się ataki epilepsji, nękali wierzyciele, ciągnął się też burzliwy romans z Apolinarią Susłową. Wciąż pociągała go i zwodziła szatańska poetyka ruletki. Z końcem lipca 1865 roku wyjechał do Wiesbaden, a potem do Kopenhagi. W czasie tej podróży powstała pierwsza wersja Zbrodni i kary, ale po powrocie jesienią do Rosji Dostojewski spalił to, co napisał, i przystąpił do pracy nad nową wersją powieści.

Zbrodnia i kara przyniosła pisarzowi wielki sukces. Jednocześnie uśmiechnęło się do niego szczęście osobiste. Poznał Annę Snitkin, z którą wziął ślub w lutym 1867 roku.

W roku 1877 Dostojewski został członkiem-korespondentem Akademii Nauk.

Zmarł 28 stycznia 1881 roku w Petersburgu. Pochowano go na Cmentarzu Tichwińskim.

Na dorobek pisarski Fiodora Dostojewskiego, obok Zbrodni i kary, złożyły się między innymi takie powieści, jak: Idiota (1868), Biesy (1872), Młodzik (1875) i Bracia Karamazow (1879-1880).

Cytaty

Nie ma rzeczy bardziej niewiarygodnej od rzeczywistości.

 — Fiodor Dostojewski

W ciągu całego życia człowiek nie tyle jest, ile stwarza siebie.

 — Fiodor Dostojewski

Człowiek może znieść bardzo dużo, lecz popełnia błąd sądząc, że potrafi znieść wszystko

 — Fiodor Dostojewski

Zastanawiam się, ojcowie i nauczyciele: „co to jest piekło?”. I myślę, że to jest żal, iż nie można już więcej kochać.

 — Fiodor Dostojewski, Bracia Karamazow

Kto mówi głupstwa, ten dochodzi do prawdy!

 — Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara, Razumichin

Śmiech jest najwierniejszym odbiciem duszy.

 — Fiodor Dostojewski, Młokos

Mówi się czasem o „bestialskim” okrucieństwie człowieka, ale to strasznie niesprawiedliwe i obraźliwe w stosunku do zwierząt: żadna bestia nigdy nie będzie tak okrutna jak człowiek, tak wyrafinowanie, tak kunsztownie okrutna. 

— Fiodor Dostojewski, Bracia Karamazow

Mogę się mylić, ale zdaje mi się, że po śmiechu można poznać ludzi, i jeśli przy pierwszym spotkaniu śmiech kogoś zupełnie nieznajomego spodoba się wam, śmiało twierdźcie, że to dobry człowiek.

 — Fiodor Dostojewski, Wspomnienia z domu umarłych

Zagadka ludzkiego żywota nie polega, żeby tylko żyć, ale na tym, po co żyć.

 — Fiodor Dostojewski, Bracia Karamazow

Tekst opracowała Małgorzata Matczak
Fot.: Marcin Galant

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć obraz...