Filia nr 3, Zakład Karny w Kaliszu

W czym tkwi tajemnica sukcesu? Po pierwsze: nigdy nie należy zapominać, że osoba przebywająca w odosobnieniu przez kilka lub kilkanaście lat musi wrócić do aktywnego życia w społeczeństwie. Po drugie: trzeba mieć stale świadomość, że chęć obcowania z kulturą – nawet tą najmniej wymagającą, masową – jest potrzebna każdemu człowiekowi. Myśli, przekonania, zapatrywania, ideologia, wiara, towarzyszą każdemu i zawsze. Jeśli do tego dodamy krąg ludzi i instytucji życzliwych tzw. osobom na zakręcie, to mamy odpowiedź.

Od kilku lat na terenie kaliskiego więzienia organizowane są wieczory autorskie regionalnych literatów, by wspomnieć choćby tegoroczne z Krzysztofem Martyną i Janem Kończyńskim. Skazani spotykają się w bibliotece – pomieszczeniu zorganizowanym od podstaw przy współpracy z Zenoną Kubiak, kierowniczką jednej z filii bibliotecznych. Dyskutują, dzielą się własnym dorobkiem literackim lub po prostu słuchają. Zdarza się, że pensjonariusze wychodzą poza mury więzienia, tak było w przypadku spotkania z Lidią Balcerzak-Krawczyńską. Poetyckie spotkanie przy ognisku poprzedził rajd rowerowy.    

Nowy sezon kulturalny zobowiązuje do nowych pomysłów. Kilka dni temu rozpoczęto prekursorski cykl spotkań z pracownikami naukowymi Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Na pierwsze z nich dr Tomasz Gruchot, pracownik Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej, przygotował wykład na temat literatury jako przestrzeni bez tabu. Przywołał Bolesława Leśmiana i wykreowaną przez niego wizję Człowieka i Boga, a także relacji pomiędzy nimi. Tabu religijne, niedoskonały Bóg i stworzony przez niego kaleki człowiek, egzystencja, utrata wiary i koniec ziemskiego bytu, wywołały poruszenie wśród zebranych. Ta zamierzona prowokacja rozpoczęła dyskusję na temat Biblii. Podobnie było w przypadku przytaczanej poezji Tadeusza Różewicza, jego stosunku do Boga oraz miejsca człowieka w otaczającej rzeczywistości. Dlaczego ludzie w sytuacjach kryzysowych czują się samotni, opuszczeni, nie potrafią poradzić sobie z daną sytuacją? Dramat ludzkiej egzystencji, powolne umieranie, ale także bunt i współczucie dla bliźnich, to elementy na które wskazywał dr Gruchot przywołując twórczość Stanisława Grochowiaka. Mówiąc o tabu społecznym nie podarował sobie przeczytania - swego ulubionego - wiersza Juliana Tuwima „Absztyfikanci Grubej Berty” wywołując tym szerokie uśmiechy na twarzach więźniów.

Pomimo dużej rozpiętości wiekowej słuchaczy (20-60 lat) wykładowca nie krył zadowolenia z nietypowych zajęć. Urzekło go skupienie, zainteresowanie oraz wyczuwalna sympatia wobec prelegenta, który starał się wypełnić więźniom czas spotkania. Jak zapewniał już po wizycie w Zakładzie Karnym Tomasz Gruchot, dyskusja z osadzonymi o różnicy między wolną wolą a wolnym wyborem utwierdziła go w przekonaniu, że projekt przygotowany przez Bibliotekę im. Adama Asnyka w Kaliszu ma głęboką rację społeczną, kulturalną, jak również intelektualną. Zaangażowanie więźniów przewyższało niejednokrotnie to, z którym nauczyciel akademicki styka się na klasycznych zajęciach uniwersyteckich.