4 września 2009

Wojenna rocznica

Aż dwie kaliskie biblioteki zdecydowały się przygotować specjalne wystawy, upamiętniające 70. rocznicę wybuchu II wojny światowej

Bożena Szal-Truszkowska

Ekspozycja w filii bibliotecznej nr 5 przy ulicy Złotej skupia się na pierwszych dniach wojny, jej politycznym tle i przyczynach, a także atmosferze tamtych dni. Pośród eksponowanych reprodukcji dokumentów można przeczytać m.in. słowa Hitlera, wygłoszone na odprawie dowódców Wehrmachu w sierpniu 1939 roku: „Zniszczenie Polski jest na pierwszym planie. Celem naszym jest zniszczenie żywych sił nieprzyjaciela, a nie dotarcie do określonej linii (...) Dam propagandzie jakiś powód uzasadnienia wybuchu wojny, mniejsza o to, czy wiarygodny. Nikt nie będzie pytał później zwycięzcy, czy mówił prawdę czy nie. Przy rozpoczęciu i prowadzeniu wojny chodzi nie o prawo, lecz o zwycięstwo...”.

Ale są tu także materiały, świadczące o powszechnej mobilizacji Polaków w obronie ojczyzny, wielkim patriotyzmie, bohaterstwu i poświęceniu. O tym samym mówią też prezentowane książki i albumy, poświęcone kampanii wrześniowej - obronie Westerplatte, Poczty Gdańskiej, Modlina i Warszawy, a także największej wrześniowej bitwie nad Bzurą.

Wśród pokazanych wydawnictw uwagę zwracają dwa najnowsze: obszerna książka Normana Daviesa „Europa walczy 1939-1945. Nie takie proste zwycięstwo” oraz album autorstwa Grzegorza Jankowskiego „Historia II wojny światowej”.

Inny charakter ma ekspozycja w Bibliotece Głównej przy ul. Legionów, zatytułowana „Losy ludności Ziemi Kaliskiej w wojnie obronnej 1939 roku”, która de facto mówi o czasach okupacji niemieckiej, prezentując je poprzez pryzmat doświadczeń mieszkańców naszego regionu. Są tu historyczne zdjęcia, pokazujące m.in. defiladę wojsk hitlerowskich przed kaliskim teatrem, rozstrzelanie księdza Pawłowskiego na placu św. Józefa, robotników żydowskich na przymusowych robotach.

Są też rozmaite dokumenty np. z kaliskiego gestapo. Jest kalendarium najważniejszych wydarzeń z pierwszych miesięcy okupacji w Kaliszu. Na osobnych planszach zamieszczono fragmenty wspomnień kaliszan z tamtych dni (m.in. relacja Józefa Borowiaka z obozu pracy w Łasewie koło Pleszewa) czy też sylwetki historycznych postaci rodem z Kalisza, jak gen. Mieczysław Smorawiński, legionista, w 1939 r. dowódca Okręgu Lublin, zamordowany potem w Katyniu.

Osobny blok stanowią cenne książki (w większości XIX-wieczne!), podarowane niedawno bibliotece przez Kazimierę Łaźną. Pochodzą one z przedwojennych kaliskich księgozbiorów, którymi Niemcy w 1942 r. zasypali jeden z kanałów Prosny. Część z nich próbowali ratować mieszkańcy Kalisza, a wśród nich ojciec pani Kazimiery, Piotr Molek, pracownik kaliskiej poczty. Ocalone książki to głównie wydawnictwa o tematyce religijnej i historycznej, ale także popularnej, niektóre z nich są opatrzone pieczątkami kaliskich firm i instytucji.

Sporo uwagi poświęcono kaliszanom pochodzenia niemieckiego, zaangażowanym w polski ruch oporu, o których pisał Janusz Teodor Dybowski w swej opowieści „Saga grodu nad Prosną”. Nie zapomniano też o kaliskim Gaukinderheimie. Jest również obszerna relacja o wojennych losach kaliskich Żydów. Każdy z tych wątków wydaje się tu ledwie zasygnalizowany. Ale chyba właśnie o to chodziło autorce wystawy Renacie Bienieckiej, aby zaciekawić czytelników.

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć obraz...